การคุกคามออนไลน์กำลังกำหนดทิศทางการมีส่วนร่วมของผู้หญิงบนสังคมออนไลน์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างไร

ท่ามกลางการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของโลกออนไลน์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่เราได้เห็นทั้งจำนวนผู้ใช้งานที่พุ่งสูงขึ้น ตลาดอีคอมเมิร์ซที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว รวมถึงภาพของผู้หญิงรุ่นใหม่ที่ลุกขึ้นมาสร้างธุรกิจและแบรนด์ของตัวเองบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ 

เบื้องหลังความสำเร็จเหล่านี้มีกำแพงล่องหนที่ชื่อว่า “ความปลอดภัย” ซ่อนอยู่ ซึ่งมันกลายเป็นตัวแปรสำคัญที่คอยกำหนดว่า ผู้หญิงจะกล้าแสดงออกหรือใช้ชีวิตบนโลกออนไลน์ได้เต็มที่แค่ไหน

ผลการศึกษาจาก “Women's Safety & Confidence Perception Study” ของ มิลยู อินไซต์ (Milieu Insight) ซึ่งสำรวจผู้หญิง 3,000 คนในกรุงเทพฯ ฮานอย จาการ์ตา กัวลาลัมเปอร์ มะนิลา และสิงคโปร์ ชี้ให้เห็นว่า การคุกคามออนไลน์ยังคงเกิดขึ้นอย่างแพร่หลายและอาจส่งผลต่อการมีส่วนร่วมของผู้หญิงทั้งในพื้นที่ดิจิทัลและโลกการทำงาน

เมื่อการคุกคามกลายเป็นเรื่องปกติในโลกดิจิทัล

การคุกคามออนไลน์กลายเป็นประสบการณ์ที่ผู้หญิงจำนวนมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต้องเผชิญ

ในฮานอย ผู้หญิงถึง 61% ระบุว่าเคยเผชิญการคุกคามออนไลน์อย่างน้อยหนึ่งรูปแบบภายใน 12 เดือนที่ผ่านมา ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงที่สุดในการศึกษารองลงมาคือ จาการ์ตา 48% กัวลาลัมเปอร์ 47% มะนิลา 44% และกรุงเทพฯ 43% แม้สิงคโปร์จะมีสัดส่วนต่ำที่สุด แต่ก็ยังมีผู้หญิงถึง 26% หรือประมาณ 1 ใน 4 ที่เคยถูกคุกคามทางออนไลน์เช่นกัน

รูปแบบของการคุกคามไม่ได้จำกัดอยู่แค่การด่าทอหรือคอมเมนต์รุนแรงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงพฤติกรรมที่สร้างผลกระทบในระยะยาว เช่น

• การสะกดรอยหรือการติดตามไปคุกคามทางออนไลน์ต่อเนื่อง(Cyberstalking) พบมากในฮานอย 22% มะนิลา 19% และจาการ์ตา 18%
• การสร้างบัญชีปลอมเพื่อแอบอ้างหรือทำลายชื่อเสียงพบมากถึง 20% ในฮานอย 12% ในจาการ์ตา และ 10% ในกรุงเทพฯ
• การเผยแพร่ภาพส่วนตัวหรือภาพเชิงล่อแหลมโดยไม่ได้รับความยินยอมคิดเป็น 15% ในฮานอย และ 9% ในทั้งมะนิลาและจาการ์ตา
• ในจาการ์ตา ผู้หญิง 11% ระบุว่าเคยถูกนำภาพหรือวิดีโอไปปลอมแปลงซึ่งสูงกว่าสิงคโปร์ถึงสองเท่า

ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า การคุกคามออนไลน์กำลังกลายเป็นเรื่องที่ผู้หญิงจำนวนมากในภูมิภาคนี้ต้องเผชิญในทุกวัน 

เมื่อความกลัวทำให้ผู้หญิงเริ่ม “ถอยออกมา”

หนึ่งในผลกระทบที่เห็นได้ชัดที่สุด คือ ผู้หญิงจำนวนมากเริ่มถอยห่างจากโลกออนไลน์เพื่อปกป้องตัวเอง

ในจาการ์ตา ผู้หญิง 64% ระบุว่าพวกเธอระมัดระวังกับสิ่งที่โพสต์ออนไลน์มากขึ้น ขณะที่มะนิลามีสัดส่วนอยู่ที่ 63% และฮานอย 62%

แม้แต่ในสิงคโปร์ ก็ยังมีผู้หญิงถึง 35% ที่รู้สึกว่าตัวเองต้องลดการเล่นโซเชียลมีเดีย 

นอกจากนี้ผู้หญิง 42% ในฮานอยยังระบุว่า พวกเธอเริ่มหลีกเลี่ยงการเข้าร่วมการพูดคุยหรือแสดงความคิดเห็นในประเด็นสาธารณะ ส่วนในจาการ์ตา ผู้หญิง 24% บอกว่าพวกเธอค่อย ๆ ถอนตัวออกจากกิจกรรมเคลื่อนไหวทางสังคมหรือถอนตัวออกไปเลย 

ในวันที่บทสนทนาสาธารณะจำนวนมากเกิดขึ้นบนออนไลน์ การที่ผู้หญิงเริ่ม “เงียบลง” อาจส่งผลต่อความหลากหลายของเสียงและมุมมองที่ถูกนำเสนอในสังคม

ผลกระทบต่ออาชีพและสุขภาพจิต

ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่หน้าจอ การคุกคามออนไลน์กำลังลุกลามไปสู่ชีวิตการทำงานของผู้หญิงด้วยเช่นกัน

ในฮานอย ผู้หญิง 24% ระบุว่าหลีกเลี่ยงโอกาสในการสร้างเครือข่ายทางอาชีพทางออนไลนืเพราะกังวลเรื่องการคุกคามออนไลน์ ขณะที่จาการ์ตาอยู่ที่ 20% และกัวลาลัมเปอร์ 15%

การตัดสินใจถอยห่างจากโลกออนไลน์เหล่านี้อาจส่งผลมากกว่าที่เห็นเพราะในยุคที่การสร้างตัวตนบนออนไลน์กลายเป็นส่วนสำคัญของการทำงาน การลดการแสดงตัวหรือการมีส่วนร่วมบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ อาจกระทบทั้งต่อการมองเห็น โอกาสเติบโตในสายงานและโอกาสใหม่ ๆในระยะยาว 

• ขณะเดียวกัน ผู้หญิงจำนวนมากยังสะท้อนว่า ประสบการณ์การถูกคุกคามออนไลน์ส่งผลต่อสุขภาพจิตและคุณภาพชีวิตของพวกเธอด้วย
• ในมะนิลา ผู้หญิง 36% ระบุว่าพวกเธอมีอาการวิตกกังวล ซึมเศร้า หรือมีปัญหาการนอนจากประสบการณ์ถูกคุกคามออนไลน์ รองลงมาคือจาการ์ตาที่ 31% และฮานอย 30% ส่วนกรุงเทพฯ และกัวลาลัมเปอร์อยู่ที่ 24% ขณะที่สิงคโปร์มีสัดส่วนต่ำที่สุดที่ 17%

นอกจากนี้ ผู้หญิงสูงถึง 31% ในภูมิภาคยังบอกว่ากำลังพิจารณาเลิกใช้โซเชียลมีเดียทั้งหมด

สำหรับหลายคน โซเชียลมีเดียไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่สื่อสาร แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างเครือข่าย การทำธุรกิจ และการสร้างตัวตนในสายอาชีพ ดังนั้นการถอยออกจากแพลตฟอร์มเหล่านี้อาจส่งผลกระทบที่กว้างกว่าที่เห็น

ประเด็นสำคัญที่ต้องมองต่อ

ข้อมูลจากงานวิจัยชิ้นนี้ทำให้เราเห็นชัดเจนว่า เรื่อง “ความปลอดภัย” กับ “การมีส่วนร่วมบนโลกออนไลน์” มันคือเรื่องที่แยกออกจากกันไม่ได้

จริงอยู่ที่โลกออนไลน์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดด เปิดโอกาสใหม่ ๆ ทั้งเรื่องงาน ธุรกิจ และการแสดงออกในสังคม แต่ในขณะเดียวกัน "การคุกคามออนไลน์" ก็ยังเป็นตัวแปรสำคัญที่คอยตีกรอบว่าผู้หญิงจะกล้าใช้พื้นที่ตรงนี้ได้มากน้อยแค่ไหน

ผลการศึกษาไม่ได้บอกว่าผู้หญิงกำลังจะเลิกเล่นโซเชียลไปเลย แต่กำลังชี้ให้เห็นถึง “พฤติกรรมการปรับตัว” ไม่ว่าจะเป็นการโพสต์น้อยลง หลีกเลี่ยงการเป็นที่สนใจ หรือถอยออกจากบางกิจกรรมซึ่งการเซฟตัวเองแบบนี้ ในระยะยาวมันกำลังทำให้พวกเธอเสียโอกาสและทำให้ความหลากหลายบนโลกดิจิทัลลดลงไปด้วย 

การทำความเข้าใจพฤติกรรมเหล่านี้จะช่วยให้ทั้งองค์กร แพลตฟอร์มโซเชียล และผู้กำหนดนโยบาย เห็นภาพตรงกันซักทีว่า ความปลอดภัย ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และโอกาสทางเศรษฐกิจ มันเชื่อมโยงและส่งผลกระทบต่อกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ในยุคดิจิทัลนี้

บทความนี้อ้างอิงข้อมูลจากงานวิจัย Women’s Safety & Confidence Perception Study ของ มิลยู อินไซต์ ซึ่งจัดเก็บข้อมูลในช่วงเดือนตุลาคม – พฤศจิกายน 2025 โดยสำรวจผู้หญิง 500 คนในเมืองหลวง 6 แห่งของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ กรุงเทพฯ ฮานอย จาการ์ตา กัวลาลัมเปอร์ มะนิลา และสิงคโปร์ รวมผู้ตอบแบบสอบถามทั้งหมด 3,000 คน